نقطه نظر

بررسي گزارش كار تحقيقي دانشجويان2

نظر به فرايند واحد پ‍‍ژ‍وهش ،بسياري از سوالات و نقايص گزارش­هاي دانشجويي واحد و تكراري است كه در پست­هاي قبلي توضيح داده شده­اند از­اينرو  مي توان با مطالعه آنها ، پاسخ سوالات را پيدا نمود و يا ايراد گزارش خود را برطرف نمود. دانشجويان محترم نيز به اين امر توجه داشته باشند و از طرح اين­گونه سوالات جدا خودداري نمايند. عمده سوالاتي كه در اين پست توضيح داده مي شود از اين نمونه اند.

1-      آقاي سوري در مورد تعريف نظري و عملياتي پرسيده اند.

الف )تعريف نظري؛تعريفي است كه معنا و اجزا اصطلاح را مشخص مي كند. اين گونه تعريف را بايد با مطالعه متون مرتبط با موضوع تحقيق به دست آورد. به طور مثال در تعريف خشونت گفته مي شود:

 خشونت : رفتاری آسیب زاست از روی قصد وعمد، که هدف آن صدمه زدن به دیگری یا خود باشد. (کریمی 1377: 213).

مطابق نمونه بايد بلافاصله بعد از تعريف،منبعي كه تعريف از آن آمده است،ذكر شود.

ب) تعريف عملياتي ؛تعريف عملياتي راهي براي مطالعه و يا چگونگي اندازه گيري و شيوه سنجش يك مفهوم است. در تعريف عملياتي مشاهدات تجربي ممكن را توضيح مي دهيم. در اين ميان هر اندازه كه يك مفهوم عيني تر و ساده تر باشد، تعريف عملياتي آن ساده تر است و با ذهني و پيچيده تر شدن يك مفهوم است كه نياز به استفاده از معرف هاي چندگانه بيشتر مي شود.مثلا وقتي ما مي خواهيم جنسيت، شغل، مذهب، محل سكونت و متغيرهايي مانند اينها را تعريف عملياتي بكنيم به بيان يك سوال مستقيم در اين خصوص اكتفا مي كنيم ولي مفاهيم ذهني و پيچيده مانند اعتماد به نفس ،آزادي خواهي، اقتدارپذيري، سرمايه اجتماعي،عوامل اقتصادي،عوامل اجتماعي و ...به دليل ابعاد متفاوتي كه دارند با سوالات چندگانه و غير مستقيم آنها را سنجش مي كنيم.به طور مثال در تحقيق بررسی میزان آگاهی دانش آموزان از رفتارهای پرخطر، يكي از اين رفتارها،«دخانيات» بوده است.در تعريف عملياتي آن چنين آمده است.

برای عملیاتی نمودن آگاهی از رفتار پر خطر مصرف دخانيات 6 گویه ( در شکل نهایی خود) به صورت سه گزینه ای ( بلی، خیر، نمی دانم)زير در نظرگرفته شده که از طریق هر گویه ، گزاره های درست و نادرستی مرتبط با اين رفتار پر خطر آمده است. (گویه های مورد استفاده در پرسشنامه 26 تا 31)

 در جواب صحیح هر کدام از گویه ها که بیانگر آگاهی فرد است، 1 نمره ( امتیاز) تعلق می گیرد، ضمن اینکه انتخاب " نمی دانم"وجواب غلط که بیانگر « نا آگاهی »فرد در آن زمینه است نمره ای تعلق نمی گیرد( که همان صفر است). براین اساس دامنه نمرات بدست آمده که بین 0 تا 6 است در سه سطح (کم،متوسط و زیاد) سطح بندی شده و به این صورت میزان آگاهی دانش آموزان از رفتار پرخطر سيگار  مشخص می شود. بنابراین میزان آگاهی از رفتار پرخطر مصرف دخانیات در این  پژوهش به عنوان یک متغیر ترتیبی و با سه سطح زیر سنجیده  می شود.

رتبه بندی نمرات میزان آگاهی دانش آموزان از رفتارهای پرخطر مصرف دخانيات

لازم به توضيح است در تحقيق ديگري كه شيوه ي نمره گذاري متفاوت باشد بايد توضيحات متفاوتي ارايه گردد.

2-      سوال تكراري ديگر در مورد اعتبار و پايايي است.

مراد از اعتبار در واقع صحت و درستي ابزار و روش جمع آوري داده هاست كه اين طريق صحت و درستي با توجه به روش هاي تحقيق متفاوت است.اعتبار مربوط به ابزار تحقيق مانند پرسشنامه است و در آن مي خواهيم بگوييم ابزار تحقيق متناسب با موضوعات مورد تحقيق است.البته در هر تحقيق (( انتظار اين است كه طرح تحقيق نمايانگر مجموعه اي از گفتارهاي منطقي باشد)) ( ين ، 1376 ،ص 50). از اینرو اعتبار سنجش بر تطابق مفهوم با معرف های سنجش تجربی آن بستگی دارد (بیکر،1377، ص 138).برای ارزیابی اعتبار چندین شیوه وجود دارد. معمولا برای نشان دادن  اعتبار در تحقيقات دانشجويي و پرسشنامه هاي محقق ساخته، به نظر داوران ،اساتید و افراد متخصص در آن زمینه بسنده می شود.البته اگر پرسشنامه استاندار و از قبل تهيه شده باشد بايد شيوه ي اعتبار و پايايي آن كه در تحقيقات قبلي آمده است، ذكر شود.در تحقيقات دانشجويي كه پرسشنامه آنها توسط استاد راهنما تائيد شده است روند تائيد آن به منزله اعتبار تلقي مي شود.

برای تعین پایایی یا بازیافت پذیری پرسشنامه نیز گفته می شد در يك آزمون كمّی آماری (( سنجشي داراي پايايی است كه در صورت تكرار آن در مواقع ديگر به نتايج يكسان برسد )) ( دواس ، 1376، ص 62). هدف از این کار به حد اقل رساندن اشتباهات واز بين بردن  جنبه های يكسو نگری و تعصب در تحقيق است (ین،1376 ، ص 57 ). برای جامه عمل پوشاندن به مفاهیم فوق و در راستای پایایی پرسشنامه نيز بايد  پرسشنامه در «آزمون مقدماتی[1]»مورد آزمون قرار گيرد و معیار آلفای کرونباخ ملاك پايايي آن گردد.